Wat betekent het écht om waarde toe te voegen als business analist? Is het het vertalen van wensen naar requirements, het bewaken van prioriteiten, het onderbouwen met data, of begint het simpelweg met goed luisteren? Casper Maas, David Segaar, Eric Mertens en Sven Zweistra gingen met elkaar in gesprek over hun vak. Over het verschil tussen wensen en werkelijke behoeften. Over datagedreven werken als middel in plaats van doel. Over de spanning tussen ondersteunen en overnemen. En over de kunst van professioneel begrenzen.
Aan de hand van drie stellingen bespreken zij wat het vak in de kern vraagt en waar de echte toegevoegde waarde van de business analist ligt.
Business analyse is altijd overeenkomen met wensen van eindgebruikers
David trapt af vanuit het idee van een gezamenlijke visie. Gebruikers hebben wensen en eisen, maar dat betekent niet dat die één op één vertaald moeten worden. “Als je ziet dat het op een andere manier beter kan, bijvoorbeeld makkelijker implementeren, dan ga je proberen om die wensen en behoeften te testen.” Het gaat er volgens hem om te onderzoeken of dit daadwerkelijk de onderliggende behoefte is, of slechts een eerste formulering daarvan. Vervolgens is de vraag: willen zij dat accepteren?
Sven plaatst het in de dagelijkse praktijk. “Het is toch vaak aan de ene kant alles ophalen,” zegt hij. Functionele wensen, kaders, richtlijnen, soms zelfs eisen die haaks op elkaar staan. Hij heeft meegemaakt dat non-functionele kaders van verschillende disciplines botsten. Dan ontstaat er frictie en moet je het gesprek faciliteren: hoe gaan we dit doen?
Volgens hem kun je niet altijd alles waarmaken. “Dat zou mooi zijn,” maar het hangt af van het type vraagstuk en de gekozen oplossing. Bij maatwerkontwikkeling kan vaak meer dan wanneer je een standaard applicatie selecteert. Die laatste zal nooit volledig aansluiten op iedere behoefte en misschien ook niet zoals men dat vooraf in gedachten had. “Soms is het ook goed om nee te zeggen.”
Casper brengt het terug naar de basis van het vak: “Je moet de requirements ook valideren en testen.” Niet alleen vastleggen, maar toetsen of ze kloppen en haalbaar zijn.
David wijst op een ander risico: bouwen zonder echte eindgebruiker in beeld. “Ik heb opdrachten meegemaakt waar we hele mooie dingen aan het bouwen zijn waarbij je denkt dat je overeenkomt met de gebruikers, maar de gebruikers zijn niet in beeld.” Dan verschuift de richting ongemerkt naar wat ontwikkelaars logisch vinden, in plaats van wat daadwerkelijk nodig is. Zonder bewustzijn van het belang van de eindgebruiker “levert het niks op.” Wat nodig is? Het gesprek blijven voeren en conflicten bespreekbaar maken.
Sven introduceert het principe van het minimal viable product. “Dat zo snel mogelijk als eerste iteratie.” Het draait om concessies: waarmee is men geholpen? Als 80% van de wensen wordt ingevuld, kan iemand dan zijn werk doen? En wat betekent die resterende 20% — is die technisch mogelijk, relatief duur, of voegt die weinig waarde toe?
Hij benoemt ook een herkenbaar patroon: gebruikers komen vaak niet met een vraag, maar met een oplossing. “Ik wil gewoon deze tool hebben.” Doorvragen is dan essentieel. Soms blijkt dat een procesaanpassing of een andere manier van werken effectiever is dan een nieuwe tool. Dat vraagt moed. “Enerzijds durven adviseren om een andere oplossing aan te bieden.” Tegelijkertijd erkent hij dat sommige keuzes politiek beladen zijn en niet altijd tegen te houden zijn. Toch ziet hij het als een verantwoordelijkheid: vanuit de rol van business analist moet je het geweten van de organisatie durven zijn.
Eric herkent de 80-20-discussie. Vaak weten mensen zelf nog niet precies wat ze willen. Het is een gezamenlijk zoekproces: samen ontdekken wat de echte behoefte is. “Je moet waarde leveren,” zegt hij, maar wat waarde precies betekent, verschilt per context en opdracht. Sommige stakeholders hebben hun oplossing al scherp afgebakend in hun hoofd; dan begint het echte gesprek pas.
David maakt nog een belangrijk onderscheid: klantwaarde of businesswaarde, dat is niet altijd hetzelfde.
Eric sluit af met een bredere blik. Je moet de hele keten bekijken. Een oplossing kan er op zichzelf prachtig uitzien, “roze knop, paarse olifant”, maar als het niet werkt in de totale context, dan mist het zijn doel. Het gesprek moet dus blijven doorgaan.
Waar ze elkaar vinden? Business analyse is geen wensenlijstje uitvoeren. Het is samen onderzoeken wat echt nodig is, wat haalbaar is en wat daadwerkelijk waarde toevoegt, voor gebruiker én organisatie.
Wat maakt iemand een goede business analist?
Eric begint bij houding en karakter. Geduld, doorzettingsvermogen en kunnen omgaan met weerbarstigheid zijn volgens hem essentieel. “Zaken niet te persoonlijk nemen.” In de praktijk werk je vaak een analyse zorgvuldig uit, om vervolgens een lauwe reactie te krijgen. “Het gaat om een advies(richting).” Als je daar emotioneel te veel in gaat zitten, wordt het zwaar. Professionele distantie hoort dus bij het vak.
Sven benadrukt dat het werk zich afspeelt tussen business en IT. Je moet beide werelden begrijpen. Het begint met het snappen van de context, het probleem en de onderliggende behoefte. Maar bovenal is het mensenwerk. Je weg vinden in de organisatie, informatie ophalen en mensen in beweging krijgen, dát maakt impact. En als je je advies ook concreet kunt afronden in een helder product, bijvoorbeeld een presentatie met veranderaanpak richting team en projectleider, dan lever je niet alleen analyse, maar ook richting.
David brengt het gesprek naar datagedreven werken. “Als je kunt SQL’en, grapje.” Maar het is meer dan een grap. Wanneer een database beschikbaar is, kun je aannames toetsen. Je kunt laten zien hoeveel events daadwerkelijk voorkomen, hoe processen verlopen en waar afwijkingen zitten. Dat maakt discussies minder subjectief en meer datagedreven. In plaats van meningen ontstaat er onderbouwd inzicht.
Casper vult aan dat bepaalde informatie wel beschikbaar is, maar niet direct zichtbaar in applicaties. Door zelf te SQL’en kun je data bij elkaar brengen en patronen blootleggen. Daarmee verhoog je de kwaliteit van je analyse en de geloofwaardigheid van je advies.
Sven rondt af met een bredere observatie. Technische nieuwsgierigheid helpt om betere gesprekken te voeren met beheerders en realisatie. Zelf voorwerk doen maakt overdracht scherper en versnelt besluitvorming.
In deze stelling vinden ze elkaar opnieuw: een goede business analist combineert mensgerichtheid, analytische scherpte en de vaardigheid om inzichten waar mogelijk met data te onderbouwen.
Moet een business analist wel of geen PO-taken oppakken en SQL’en?
De vraag of een business analist PO-taken moet oppakken, zorgt direct voor discussie. Casper ziet dat het in de praktijk vaak gebeurt. “Er wordt wel verwacht dat je het moet doen,” bijvoorbeeld als iemand op vakantie is, maar ook omdat er overlap en grijs gebied bestaat tussen de rollen. “Vaak neem ik ze wel op me omdat je er genoeg kennis over hebt.” Sven begrijpt dat dit voorkomt, maar plaatst een duidelijke kanttekening. Om een goede PO te zijn moet je inhoudelijk sterk zijn en prioriteiten kunnen afwegen. “Wellicht weet je als business analist vaak wel meer dan een PO,” maar volgens hem is het “niet gezond om een dubbelrol te hebben voor een lange tijd. Dan doe je de rollen te kort.” Ondersteunen kan, structureel combineren liever niet. Eric herkent vooral de organisatorische verwarring. “Je ziet in veel organisaties die verwarring.” De business analist voert gesprekken met de business, test, schuift aan bij PO-overleggen en komt zo dicht op de productverantwoordelijkheid. “Als hij of zij er niet is dan word je een bipolaire PO.” Toch blijft hij duidelijk: “De werkzaamheden van de PO-rol zijn niet blindelings van mij als business analist, dat mag je gewoon begrenzen voordat je die eventueel overneemt.” David gaat nog een stap verder. “Je verliest je bestaansrecht als onpartijdig.” Een PO vertegenwoordigt belangen; een business analist moet onafhankelijk kunnen adviseren. “Dus als je taak overneemt is belangenverstrengeling.” Eric sluit af: “Je raakt je adviesrol kwijt als je taak van PO overneemt.”
De discussie over PO-taken loopt bijna vanzelf over in een tweede spanningsveld: SQL en technische uitvoering. Ook hier ontstaat een grijs gebied.
David bijvoorbeeld zet SQL regelmatig in. Voor hem is het geen technische hobby, maar een middel om datagedreven te werken. Met data kun je aannames toetsen, patronen zichtbaar maken en discussies objectiveren. In plaats van meningen tegenover elkaar te zetten, leg je cijfers op tafel. Dat verhoogt de kwaliteit van het gesprek en de besluitvorming.
Casper herkent dat. Veel informatie is wel aanwezig, maar niet direct inzichtelijk. Door zelf data op te halen en te combineren, krijg je feiten boven tafel die anders verborgen blijven. Dat versterkt je analyse en je geloofwaardigheid.
Tegelijkertijd benoemt David de keerzijde. Zodra bekend is dat je dit kunt, “weten ze je te vinden.” Dan verschuift de verwachting en loop je het risico structureel uitvoerend werk te doen, zoals rapportages draaien.
Daarmee raakt dit thema aan dezelfde kern als de discussie over PO-taken. De vraag is niet of je het kúnt, maar of het bij je rol hóórt. SQL kan je analyse versterken en je advies scherper maken. Maar structureel uitvoerend werk overnemen verschuift je positie. De kunst is dus bewust kiezen: welke taken pak je erbij omdat ze je advies versterken, en waar baken je af om je onafhankelijke rol als business analist te behouden?
Business analyse blijkt in de praktijk geen functieomschrijving, maar een houding: scherp luisteren, durven confronteren en weten waar je wél en niet van bent.
David Segaar
David Segaar is business- en informatie analist en krijgt energie van een wirwar aan wensen en informatie die hij stap voor stap terugbrengt tot de kern. Vanuit die helderheid realiseert hij passende IT-oplossingen die daadwerkelijk waarde toevoegen. Samen met zijn vriendin woont hij in Amsterdam, waar hij zich helemaal thuis voelt.
Eric Mertens
Eric Mertens woont met zijn vrouw en twee kinderen in het groene en duurzame Capelle aan den IJssel. Als ervaren business analist helpt hij organisaties bij het analyseren en optimaliseren van bedrijfsprocessen en vertaalt hij verbeterkansen naar concrete, werkbare IT-oplossingen. Hij is communicatief sterk en analytisch, met een scherpe blik en een mensgerichte aanpak. Met ruimte voor humor doorbreekt hij vaste patronen en werkt hij toe naar doordachte, duurzame resultaten.
Casper Maas
Casper Maas woont in Leiden en is sinds 1 oktober onderdeel van het team van Xecutive. Als business analist brengt hij ervaring mee uit agile omgevingen binnen de energie- en telecomsector, onder andere opgedaan bij DeltaFiber. Hij vertaalt complexe bedrijfsprocessen naar heldere, werkbare oplossingen op het snijvlak van business en IT.
Binnen Xecutive staat Casper bekend om zijn analytische scherpte en nieuwsgierige houding. De komende jaren wil hij zich verder ontwikkelen richting de rol van product owner en op termijn doorgroeien naar product- of programmamanagement. Zijn focus blijft daarbij liggen op het creëren van overzicht, het sturen op waarde en het realiseren van duurzame veranderingen.
Sven Zweistra
Sven Zweistra groeide op met IT; zijn vader was er altijd mee bezig. “Waarom neem je de tent niet over?” grapte Dick weleens. Toch begon Sven zijn loopbaan in investment banking en het herwaarderen van bedrijven. Na ervaring in de financiële sector en reisbranche zette hij bij Rabobank de Rabo Scanner in de markt. Daar kon hij zijn voorliefde voor IT niet langer ontkennen.
Vandaag werkt hij als business consultant bij Xecutive en heeft hij het bedrijf inmiddels overgenomen met Paul van den Bragt. Hij volgt nog altijd dagelijks de koersen van zijn beleggingen en leest het Financieele Dagblad — voor zover zijn drukke gezinsleven met zijn vriendin en twee zoontjes dat toelaat. Daarnaast hoopt hij in de toekomst weer vaker te gaan zeilen, een sport die hij van jongs af aan op hoog niveau beoefende.
Ook aan de slag als business analist bij Xecutive?
Spreekt dit gesprek je aan? Herken je jezelf in de zoektocht naar echte waarde, scherp luisteren en professioneel begrenzen?
Bij Xecutive krijg je de ruimte om je vak serieus te nemen. Om niet alleen requirements op te halen, maar om richting te geven. Om datagedreven te werken zonder je onafhankelijke rol te verliezen. En om samen met andere scherpe professionals te bouwen aan duurzame verandering.
Wil jij ook als business analist via Xecutive aan de slag? Neem contact op en ontdek wat er mogelijk is.